چاپلوسى بوى و كوشش در راه انجام دادن مقاصد اوست هر چه رأى او اقتضا كند . اينست كه جاه و نفوذ آنان توسعه مىيابد و بمراتب بلند ميرسند و بسبب مكانتى كه در درگاه سلطان حاصل ميكنند همهء بزرگان و خواص به آنان متوجه ميشوند . و پرورش يافتگان دولت در بلندپروازى و اهميت دادن بسوابق ديرين باقى ميمانند كه چيزى بر آنها افزوده نمىشود جز اينكه از بارگاه سلطان رانده ميشوند و مورد خشم او قرار ميگيرند و پادشاه اين خدمتگزارانى را كه تازه برگزيده است بر آنان ترجيح ميدهد و اين وضع ادامه مىيابد تا هنگامى كه دولت منقرض مىشود . و پديد آمدن اين در دولتها از امور طبيعى است و بسبب آن غالبا كيفيت انتخاب خدمتگزاران نوين پيش ميآيد . و خدا آنچه بخواهد كنندهء آنست . [ 1 ] فصل هفتم در اينكه متصديان امور دينى مانند آنان كه به قاضىگرى و فتوى دادن و تدريس و پيشنمازى و خطابه‌خوانى و مؤذنى و امثال اينها مشغولند اغلب ثروت بزرگ بدست نمىآورند بدين سبب كه كسب و بدست آمده و نفع ، چنان كه در گذشته ياد كرديم ، عبارت از ارزش كارهاى انسانيست و كارهاى مزبور بر حسب نياز مردم به آنها متفاوتست چنان كه اگر در شمار كارهائى باشد كه در اجتماع ضرورى و مورد نياز همگان است آن وقت ارزش آنها بيشتر و نياز مردم بدانها شديد خواهد بود ، ولى صاحبان اين گونه كالاهاى دينى [ 2 ] از هنرمندانى نيستند كه عموم خلق ناچار به آنان محتاج باشند بلكه تنها گروهى از خواص مردم كه بدين خويش اهتمام ميورزند به آنان نيازمندند و اگر هم كسانى به امور قضائى و فتوى در مرافعه‌ها و نزاع‌ها نيازمند شوند بطريق اضطرار

--> [ 1 - ) ] فَعّالٌ لِما يُرِيدُ 11 : 107 . سورهء هود ، آيهء 107 . پايان فصل در چاپهاى مصر و بيروت چنين است : « و خدا سبحانه و تعالى داناتر است و كاميابى به اوست پروردگارى جز او نيست » . آخر فصل در ( ينى ) هم مانند ( پ ) است . [ 2 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت : صنايع است و اين مفهوم از ( ينى ) است .